Από τις Ηρωίδες του Οβιδίου στη Φαίδρα του Ζυλ Ντασέν:
Πρόσληψη, Κινηματογράφος και Δημιουργική γραφή
Στο πλαίσιο των εκπαιδευτικών και ερευνητικών δράσεων του Εργαστηρίου Μελέτης Λατινικής Γλώσσας, Γραμματείας και Πολιτισμού, η διδασκαλία των Ηρωίδων του Οβιδίου στο προπτυχιακό πρόγραμμα της κλασικής ειδίκευσης, ολοκληρώθηκε με μία συνάντηση αφιερωμένη στη σύγχρονη πρόσληψη του αρχαίου μύθου και στη δημιουργική επανεγγραφή του οβιδιανού λόγου.
Στο πλαίσιο της ενότητας για τη σύγχρονη πρόσληψη του μύθου της Φαίδρας και του Ιππόλυτου, πραγματοποιήθηκε προβολή της ταινίας Φαίδρα (1962) του Ζυλ Ντασέν, με πρωταγωνιστές τη Μελίνα Μερκούρη και τον Άντονυ Πέρκινς. Μετά την προβολή της ταινίας ακολούθησε γόνιμη συζήτηση γύρω από τους όρους, τις απαιτήσεις και τις τεχνικές της κινηματογραφικής μεταφοράς του αρχαίου μύθου: τι διατηρείται, τι μετασχηματίζεται, τι αποσιωπάται και τι επανανοηματοδοτείται κατά τη μετάβαση από το γραπτό κείμενο στο οπτικοακουστικό μέσο, καθώς και ποιες ιδεολογικές και αισθητικές επιλογές υπαγορεύουν, σε κάθε εποχή, τη σχέση με την κληρονομιά της κλασικής αρχαιότητας.
Η συγκεκριμένη εκπαιδευτική δράση αντλεί τη μεθοδολογική της αφετηρία από σύγχρονες προσεγγίσεις της διδασκαλίας της κλασικής λογοτεχνίας, οι οποίες αντιμετωπίζουν το αρχαίο κείμενο όχι ως κλειστό και απομακρυσμένο αντικείμενο γνώσης, αλλά ως ζωντανό πεδίο ερμηνείας, πρόσληψης και δημιουργικού διαλόγου. Ταυτόχορνα, το κινηματογραφικό κείμενο, ως αντικείμενο φιλολογικής ανάλυσης, αναδεικνύει ερωτήματα διακειμενικότητας και πολιτισμικής μνήμης που οποιαδήποτε αποκλειστικά γραπτή προσέγγιση δυσκολεύεται να θέσει με την ίδια αμεσότητα. Η χρήση του κινηματογράφου λειτουργεί εδώ ως εργαλείο πολυτροπικής ανάγνωσης: οι φοιτήτριες και οι φοιτητές καλούνται να συγκρίνουν τη λογοτεχνική, μυθολογική και κινηματογραφική εκδοχή της ιστορίας, να αναγνωρίσουν τις μετατοπίσεις της αφήγησης, της οπτικής γωνίας και της έμφυλης αναπαράστασης, και να σκεφθούν πώς ο αρχαίος μύθος αποκτά νέα σημασία μέσα σε διαφορετικά ιστορικά και αισθητικά συμφραζόμενα.
Το μάθημα ολοκληρώθηκε με μια δραστηριότητα δημιουργικής γραφής, βασισμένη σε βιωματικές και συμμετοχικές διδακτικές μεθόδους. Οι φοιτήτριες και οι φοιτητές κλήθηκαν να συνθέσουν πρωτότυπες επιστολές «με τον τρόπο του Οβιδίου», δίνοντας φωνή σε γνωστά ή λιγότερο προβεβλημένα πρόσωπα της μυθολογίας. Η άσκηση αυτή συνδυάζει τη φιλολογική ανάγνωση με τη δημιουργική παραγωγή λόγου: οι συμμετέχοντες/ουσες δεν περιορίζονται στην ερμηνεία του αρχαίου κειμένου, αλλά επιχειρούν να συνομιλήσουν μαζί του, να κατανοήσουν τους μηχανισμούς της οβιδιανής ποιητικής και να τους μετασχηματίσουν σε νέο δημιουργικό υλικό.
Η δράση ανέδειξε τη διαρκή επικαιρότητα του έργου του Οβιδίου και τη δυνατότητα της κλασικής λογοτεχνίας να συνομιλεί δημιουργικά με τον κινηματογράφο, την εκπαίδευση και το πολιτιστικό παρόν. Γιατί ο αρχαίος μύθος δεν παύει να επιστρέφει κάθε φορά με νέες φωνές, νέες μορφές και νέες σημασίες.
